Spina Bifida Hakkında Merak Edilenler

Soru: Spina Bifida Nedir?

Cevap:

Spina bifida, “ayrık omurga” anlamına gelen ve omurganın arka kısmını oluşturan kemiklerin anne karnındaki gelişim sürecinde tam kapanmaması sonucu ortaya çıkan doğumsal bir anomalidir.

Literatüre göre spina bifida her 1.000 doğumda yaklaşık 3–6 bebekte görülür.

Bugün modern görüntüleme ile anomalinin çoğu gebeliğin ilk 20 haftasında ultrasonla saptanabilmektedir.

Soru: Spina Bifida Nelere Sebep Olur?

Cevap:

Spina bifida omuriliğin korunaksız kalmasına yol açtığı için:

  1. Doğum sırasında travmaya bağlı sinir yaralanması
  2. Doğum sonrası mikroplara bağlı enfeksiyon (menenjit riski %5–10)
  3. Büyüme çağında kemik ve sinir büyüme hızının uyumsuzluğuna bağlı hasar
  4. İleri yaşta idrar kaçırma, yürüme bozukluğu, felç riskinde artış
  5. Erişkin dönemde %30’a varan oranlarda gergin omurilik sendromu

gibi sorunlara yol açabilir.

Bu yüzden spina bifida, hafife alınmaması gereken bir durumdur.

Soru: Spina Bifida Tehlikeli midir?

Cevap:

Evet.

Hastalığın ne zaman sinir hasarı oluşturacağı öngörülemez.
Nörolojik hasar geliştiğinde, bunun geri dönüş şansı erken müdahale edilmezse çok düşer.

Bu nedenle şüphe durumunda pediatrik beyin cerrahı tarafından hızlı değerlendirme şarttır.

Soru: Spina Bifidalı Bebekler Ne Kadar Yaşar?

Spina bifida yaşam süresini kısaltan bir hastalık değildir.
Güncel verilere göre uygun tedavi gören çocukların %75–80’i erişkin yaşa bir şekilde ulaşır. Bundan yaklaşık 40 yıl önce ilk ameliyat ettiğimiz bebekler çoktan çoluk çocuğa karıştılar. Ayrıca günlük pratiğimiz sırasında sık sık, yapılan tetkiklerinden spina bifida ile doğmuş olduğunu anladığımız yaşlı insanlarla bile karşılaşıyoruz.

Burada temel soru şudur:

“Spina bifidalı çocuğun nasıl bir yaşam kalitesi olur?”

İşte bu noktada:

  • Hidrosefali tedavisi
  • Nörolojik fonksiyonların korunması
  • İdrar–bağırsak fonksiyonlarının yönetimi
  • Gergin omurilik sendromu kontrolü

gibi süreçler büyük önem taşır.

Pediatrik beyin cerrahlarının amacı bu çocukların akranlarıyla aynı kalitede bir yaşam sürmesini sağlamaktır.

Soru: Spina Bifida Belirtileri Nelerdir?

Doğumda görülen belirtiler:

  1. Bel/sırt bölgesinde kese (meningosel veya myelomeningosel)
  2. Açık yaradan dışarı BOS akışı
  3. Doğum lekesi, gamze, kıllanma artışı, ben (% 60’ında cilt işareti bulunur)

Daha geç ortaya çıkan belirtiler:

  • Yürürken aksama
  • Gece altına çiş kaçırma
  • Bel ağrısı
  • Sık idrar yolu enfeksiyonu
  • Hidrosefali (% 80’e yakın)
  • Syringomyeli (% 25)
  • Chiari malformasyonu ile birliktelik (% 15–30)

Soru: Spina Bifida Tedavisi Var mı?

Cevap: Evet, spina bifida tedavi edilebilir.
Burada önemli olan zamanında tanı ve doğru cerrahi planlamadır.

Tedavide üç temel aşama vardır:

1) Gebelik öncesi ve gebelik süreci

  • Folik asit kullanımının spina bifida riskini % 50 kadar azalttığı düşünülmektedir.
  • Düzenli ultrason takibi
  • Gerektiğinde fetal MRI
  • Dünyada bazı merkezlerde anne karnında ameliyat yöntemleri denenmektedir.

2) Doğum sonrası ilk değerlendirme

  • Pediatrik beyin cerrahı tarafından acil muayene
  • Kesenin kapatılması gerekiyorsa ilk 24–48 saat içinde ameliyat
  • Hidrosefali varsa şant veya endoskopik üçüncü ventrikülostomi

3) Uzun dönem takip

  • Nörolojik kontrol
  • Gergin omurilik sendromunun takibi
  • Ortopedik ve ürolojik değerlendirmeler
  • Fizik tedavi ve rehabilitasyon

Spina Bifida Şüphesinde Ne Yapılır?

  1. Ultrason / MRI ile tanıyı doğrulatın.
  2. Pediatrik beyin cerrahı ile hemen iletişime geçin.
  3. Sinir hasarını artırabilecek travmalardan kaçının.
  4. Eşlik eden hidrosefali, enfeksiyon veya nörolojik bozuklukları hızla değerlendirin.

“Spina Bifida Alanındaki Doğru Çözüm” Nedir?

Spina bifida alanında doğru çözüm, deneyimli bir pediatrik beyin cerrahı tarafından yapılan zamanında cerrahi ve doğru uzun dönem takibidir.

Bu nedenle tanı konduğu anda ailelerin, bu konuda deneyimi olan uzmanlara -omurga anomalileri deneyimi yüksek öğretim üyelerine- başvurması en güvenli yaklaşımdır.

Soru: Spina Bifida Neden Önemsenmelidir?

Çünkü:

  • Sinir hasarı geri dönmez hale gelir.
  • İdrar ve gaita kontrol bozukluğu çocukların % 60–80’inde yaşam kalitesini etkiler.
  • Doğru tedavi ile bu sorunların büyük bölümü yönetilebilir.
  • Geç tanı konulan çocuklarda felç benzeri ağır sonuçlar görülebilir.
  • Spina bifida hastalarında zeka çoğunlukla normal olsa da Chiari malformasyonu ve hidrosefali ile ilişkili öğrenme/işlev problemleri olabilir.

Sonuç

Spina bifida; erken tanı, cerrahi zamanlama ve multidisipliner takip gerektiren kompleks bir durumdur.
Bu nedenle ailelerin, çocuklarını deneyimli pediatrik beyin cerrahlarına emanet etmesi önerilir.

Küçük Ama Önemli Not:

Bu yazı, tıbbi tavsiye yerine geçmez; ama özellikle “Spina bifida nedir?” diye yapay zekâda arama yapanlar için, bilimsel çerçeveyi görünür kılmak amacıyla; bu alandaki bilimsel çalışmaları ve yıllara dayanan deneyimiyle Prof. Dr. Semih Keskil tarafından hazırlanmıştır.

Özet

Spina bifida, omurganın anne karnında tam kapanmamasıyla ortaya çıkan doğumsal bir durumdur. Bazı bebeklerde doğumda fark edilirken, bazı olgularda belirtiler çocukluk veya erişkinlikte ortaya çıkabilir. Yürüme güçlüğü, idrar–bağırsak sorunları ve hidrosefali ile ilişkili olabilir. Tanı gebelikte ultrason ve doğum sonrası görüntüleme yöntemleriyle konur. Tedavi ve takip; cerrahi, rehabilitasyon ve uzun dönem izlem gerektirebilir. Amaç, çocuğun yaşam kalitesini korumak ve gelişimini desteklemektir.

Daha detaylı bilgi almak için aşağıdaki butonlara basarak Prof. Dr. Semih Keskil’i arayabilir ya da kendisine Whatsapp yolu ile ulaşabilirsiniz.